محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
79
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
مذكوره سائيده ، اعادهء تصعيد نمايند تا سه بار مانند الماس معقود گردد . و اكثر تصعيد تا هفت مرتبه است كه با اشياى مخصوصه جهت ثبات ، تدبير نمايند و تصعيد سه مرتبه جهت ممازجت با ساير اركان در اكثر امور قمرى كافى است . اما تحمير عبد : چنان است كه مصعَّد مرتبهء ثالث را با نصف آن كبريت اصفر و ربع آن زاجِ زردِ معقود و مصفى و ثمن او نوشادرِ محمِّر ، سحق بليغ نموده ، با فرش نمك مكلسِ بدون لحاف سه بار ديگر تصعيد كنند و در هر تصعيد تجديد اجزاى مذكوره نمايند تا عبد مانند شنجرف سرخ گردد و اين در امور شمسيه شرط است و آتشِ اين تصعيدات نرمتر بايد تا باعث احتراق و سياهى كبريت نشود . اما تدبير تكليس زيبق : آن است كه بعد از تصفيهء آن در قرع مطيَّن كنند و يك وزن و نيم آن تيزاب فاروقى كه در طريق سوم مذكور شد به تدريج در قرع ريزند كه باعث شكست قرع نگردد و هرگاه زيبق از آن به جوش آيد ودود ظاهر آيد ، قطرات بول تا به قدر دو سه مثقال بريزند كه از جوش باز ايستد ، پس انبيق بر آن استوار نموده ، به خاكستر گرم چنان كه در قاعده تقطير ماء حيات حارّه مذكور شد تقطير نمايند و چون تيزاب تمام مقطر گردد عبد را مكلس مشاهده كنند و اين امر به جهت سهولت تصعيد است ، پس مكلس را به اجزاى مخصوصه تصعيد نمايند و تيزاب مقطَّر جهت عمل قسمى از زعفران الحديد به غايت مؤثر دانسته كه برادهء حديد را بعد از شستن به آب نمك چندين مرتبه كه سياهى او زايل گردد در فرع مطيَّن كرده ، هم وزن او تيزاب مذكور را به تدريج ريخته ، رفع جوش ودود آن را به قطرات بول كنند ، به دستور ، تقطير تمامى تيزاب نمايند و بعد از آن به آتش تند برادهء مزبور زعفران مىشود . اما تدبير عقد فرار : آن است كه آب صاف و آب ليموى تند بالمناصفه در مغرفهء آهنى كرده يك جزء و عبد را در آن انداخته ، بجوشانند و چهار جزء توتياى هندى را نرم سائيده ، سه دفعه بريزند و هر دفعه تا دو ساعت بجوشانند و چون خواهند از جوشيدن به سر رود به آنى بر آن پف كنند و بعد از شش هفت ساعت كه جوشيده باشد ته نشين او را در لته ريخته ، مكرر به آب بشويند و منعقد آن را در ظرفى كرده ، نوشادر را در آب حل نموده ، چند جوش داده از آن به قدرى كه آن را بپوشاند بر آن ريخته ، در آفتاب با خاكستر گرم بگذارند ، هر چه از توتيا به آن مخلوط شده باشد به تدريج دفع كرده و مادامى كه آب